Osechi món ăn truyền thống Nhật Bản dịp Tết Nguyên Đán

Nhiều người Nhật thường đón Tết (Năm Mới) tại nhà. Những người sống xa cũng thường về quê vào dịp cuối năm và đầu năm mới để sum họp và cùng gia đình đón Tết. Món ăn truyền thống trong dịp này là Osechi Ryori. Osechi là những món ăn đặc biệt dùng trong ngày Tết. Vì các món được chuẩn bị từ cuối năm và được ăn trong ba ngày đầu năm, nên Osechi thường gồm những món có thể bảo quản được lâu.

Món ăn Osechi là gì?

Osechi ryori là những món ăn thịnh soạn được dùng vào dịp Tết Nguyên Đán của Nhật Bản.

Các món ăn này thường được chuẩn bị sẵn vào cuối năm và được ăn trong ba ngày đầu năm mới. Vì vậy, osechi thường gồm những món có thể bảo quản được lâu.

Có nhiều giả thuyết khác nhau về lý do người ta bắt đầu làm osechi ryori, chẳng hạn như: để tránh sử dụng lửa từ ngày Tết nhằm không làm phật ý thần lửa, để không gây ra hỏa hoạn vào đầu năm mới, hay để mọi người có thể nghỉ ngơi mà không phải làm việc nhà.

Và trong rất nhiều món ăn được làm từ các loại nguyên liệu khác nhau ấy, mỗi món đều mang trong mình một ý nghĩa riêng.

Các món ăn trong Osechi Ryori

Việc cho những món gì vào osechi ryori khác nhau tùy theo vùng miền và từng gia đình.

Nhiều người Nhật cho rằng osechi thường được xếp vào hộp jubako, nhưng thực ra tập quán này chỉ phổ biến từ sau thời Minh Trị. Trong các gia đình, cũng có khi người ta bày osechi ra đĩa lớn.

Tại đây, chúng tôi sẽ giới thiệu tên gọi và ý nghĩa của từng món osechi ryōri phổ biến.

Trứng cá trích

Đây là trứng cá trích được ướp muối.

Cá trích được viết bằng chữ Hán là 「鰊」, nhưng người ta cũng chơi chữ

bằng cách dùng chữ 「二親」 (hai bậc cha mẹ), với ý nghĩa “từ hai cha mẹ sinh ra nhiều con cái”. Vì vậy, món này được ăn như một món ăn mang điềm lành, tượng trưng cho con đàn cháu đống và sự hưng thịnh của dòng họ.

Đậu đen

Đọc là “kuromame”. Đậu đen là đậu nành đen được nấu mềm sao cho không bị nhăn, có vị ngọt nhẹ.

Từ 「まめ」 vốn mang nghĩa là khỏe mạnh, bền bỉ, và trong tiếng Nhật hiện đại còn có nghĩa là chăm chỉ, nghiêm túc. Người ta chơi chữ giữa 「まめ」 và 「豆」, với mong ước rằng trong năm mới cũng sẽ sống khỏe mạnh, chăm chỉ và làm việc tốt, nên ăn món này như một lời cầu chúc may mắn.

Cá mồi khô rim ngọt

Đây là món cá cơm non phơi khô được nấu rim vị mặn ngọt.

Tuy là món cá, nhưng tại sao lại viết là 「田作り」 (làm ruộng)? Ngày xưa, người ta dùng các loại cá nhỏ, trong đó có cá cơm, làm phân bón cho ruộng lúa. Những cánh đồng sử dụng cá cơm làm phân thường cho sản lượng lúa rất tốt, vì vậy món ăn này được dùng trong dịp Tết với mong ước ngũ cốc được mùa, mùa màng bội thu.

Món này còn được gọi là 「ごまめ」, vì cá có nhiều con mắt nhỏ trông giống hạt mè, nên có tên gọi như vậy.

Khoai lang nghiền trộn hạt dẻ

Đây là món ăn được làm bằng cách trộn nhân khoai lang hấp nghiền nhuyễn với hạt dẻ nấu ngọt.

Từ 「きんとん」 có nghĩa là “viên vàng” hoặc “chăn vàng”. Món ăn được ví như những khối vàng, nên được dùng với mong ước làm ăn phát đạt và gặp nhiều may mắn về tiền bạc.

Vì có vị ngọt và giống như món tráng miệng, nên đây là một trong những món osechi ryōri được trẻ em yêu thích.

Cuộn rong biển

Đây là món cá (như cá trích) được cuộn bằng rong biển kombu rồi ninh với vị mặn ngọt.

Từ 「昆布」 được đọc là “kobu”, gần âm với 「よろこぶ」 (vui mừng), nên được xem là món ăn mang ý nghĩa may mắn. Món này được ăn với mong ước rằng năm mới sẽ là một năm tràn đầy niềm vui và hạnh phúc.

Trứng cuộn ngọt kiểu Nhật

伊達巻き (datemaki) là món trứng được làm bằng cách trộn trứng, chả cá xay, mirin… rồi nướng thành trứng cuộn dày.

Từ 「伊達」 mang nghĩa là sành điệu, thanh lịch, đẹp mắt, nên món này được đưa vào osechi ryōri với ý nghĩa làm cho mâm Tết thêm rực rỡ, trang trọng.

Ngoài ra, vì hình dáng giống quyển sách cuộn (kiểu sách cổ của Nhật), nên cũng có quan niệm cho rằng món này mang ý nghĩa cầu mong có thêm trí tuệ và kiến thức.

Chả cá kamaboko đỏ trắng

Kamaboko là món được làm bằng cách xay nhuyễn thịt cá, tạo hình rồi hấp chín.

Vì hình dáng của kamaboko giống mặt trời mọc, nên nó đã được dùng trong mâm cỗ chúc mừng từ xưa. Trong osechi ryōri, món này đặc biệt tượng trưng cho mặt trời đầu tiên của năm mới.

Đỏ – trắng là sự kết hợp màu sắc từ lâu đã được sử dụng ở Nhật Bản như biểu tượng của những dịp lễ mừng. Về lý do vì sao lại là hai màu này thì có nhiều giả thuyết khác nhau, nhưng nói chung màu đỏ (hồng/đỏ son) được cho là có tác dụng xua đuổi tà khí, tượng trưng cho niềm vui và điều tốt lành, còn màu trắng biểu thị sự thiêng liêng và trong sạch.

Tôm

Dựa vào hình dáng của con tôm và những chiếc râu dài, người ta gửi gắm ước nguyện rằng “râu sẽ dài ra, lưng cong lại”, tức là mong được sống lâu, khỏe mạnh đến tuổi già.

Món gỏi chua kiểu Nhật

Đây là món củ cải trắng và cà rốt được thái sợi mỏng rồi ngâm giấm. Món ăn này thể hiện màu đỏ – trắng, vốn được xem là màu sắc mang điềm lành.

Ngoài ra, còn rất nhiều món ăn khác nữa được cho vào Osechi Ryori. Việc nội dung Osechi khác nhau tùy theo vùng miền và từng gia đình cũng chính là một trong những điểm thú vị của ẩm thực Osechi.

Osechi một cách thoải mái, giản dị

Trước đây, Osechi Ryori thường được các gia đình tự tay chuẩn bị tại nhà, nhưng trong những năm gần đây, do quá nhiều công đoạn cầu kỳ và cũng vì số người ở nhà dịp Tết không còn nhiều như trước, ngày càng có nhiều gia đình chỉ làm một vài món mình thích, hoặc mua sẵn Osechi.

Ở các trung tâm thương mại, khoảng tháng 11 hằng năm đã bắt đầu nhận đặt trước Osechi, còn tại siêu thị, vào dịp cuối năm, ở quầy đồ ăn sẵn sẽ bày bán các món như kuri kinton, tazukuri, kombu-maki…

Ngay cả ở khách sạn, cũng có nơi đưa một số món Osechi vào thực đơn buffet bữa sáng ngày Tết.

Nếu bạn đón năm mới tại Nhật Bản, sẽ có rất nhiều cơ hội để trải nghiệm Osechi một cách dễ dàng, vì vậy nhất định hãy thử một lần nhé.