Khi những cành tre được trang trí đầy màu sắc xuất hiện trên khắp các con phố, trung tâm thương mại và trường học tại Nhật Bản, người dân biết rằng mùa Tanabata đã đến.
Tanabata (七夕), hay còn gọi là Lễ hội Thất Tịch, là một trong những lễ hội truyền thống nổi tiếng nhất của Nhật Bản. Được tổ chức vào ngày 7 tháng 7 hằng năm, đây không chỉ là câu chuyện tình yêu lãng mạn giữa hai vì sao trên bầu trời mà còn là dịp để mọi người gửi gắm những ước nguyện tốt đẹp cho tương lai.
Tanabata là gì?
Tanabata là một trong năm tiết lễ truyền thống (五節句 – Gosekku) của Nhật Bản. Tên gọi “Tanabata” có nguồn gốc đặc biệt khi kết hợp giữa tín ngưỡng dân gian Nhật Bản và văn hóa Trung Hoa được du nhập từ hơn một nghìn năm trước.
Ngày nay, Tanabata được biết đến nhiều nhất qua hình ảnh những tờ giấy đầy màu sắc treo trên cành tre cùng những lời cầu nguyện về học tập, công việc, tình yêu và sức khỏe.
Chuyện tình của Orihime và Hikoboshi
Nguồn gốc nổi tiếng nhất của Tanabata bắt nguồn từ truyền thuyết về Orihime (織姫) và Hikoboshi (彦星).
Orihime là nàng tiên dệt vải tài giỏi, con gái của Thiên Đế. Mỗi ngày nàng đều chăm chỉ dệt nên những tấm vải tuyệt đẹp cho bầu trời. Hikoboshi là chàng chăn bò hiền lành sống bên kia dòng sông Thiên Hà.
Sau khi gặp nhau, họ nhanh chóng yêu nhau và kết hôn. Tuy nhiên, vì quá say đắm tình yêu nên cả hai dần bỏ bê công việc. Orihime không còn dệt vải, còn Hikoboshi cũng không chăm sóc đàn bò của mình.
Thiên Đế nổi giận và quyết định chia cắt hai người ở hai bên dòng Ngân Hà. Tuy vậy, vì thương con gái, ông cho phép họ được gặp nhau duy nhất một lần mỗi năm vào đêm mùng 7 tháng 7.
Người Nhật tin rằng hai ngôi sao Vega (Chức Nữ Tinh) và Altair (Ngưu Lang Tinh) chính là hiện thân của Orihime và Hikoboshi trên bầu trời đêm.
Nguồn gốc thật sự của Tanabata
Điều thú vị là Tanabata không chỉ bắt nguồn từ câu chuyện tình yêu nổi tiếng này.
Các nhà nghiên cứu cho rằng lễ hội hiện nay là sự kết hợp của ba yếu tố văn hóa khác nhau:
1. Lễ Kikkoden từ Trung Quốc
Tại Trung Quốc cổ đại tồn tại nghi lễ “Kikkoden” (乞巧奠), nơi các cô gái cầu nguyện để trở nên khéo léo hơn trong việc may vá, thêu thùa và các kỹ năng thủ công.
Phong tục này được du nhập vào Nhật Bản từ thời Nara và dần trở thành nghi thức trong cung đình.
2. Nghi lễ Tanabata của người Nhật
Trước khi tiếp nhận văn hóa Trung Quốc, người Nhật đã có nghi thức gọi là “Tanabata” (棚機).
Theo truyền thống, một thiếu nữ được chọn làm “Tanabata-tsume” sẽ dệt vải và dâng lên thần linh để cầu mong mùa màng bội thu, quốc thái dân an và xua đuổi những điều không may mắn.
3. Tín ngưỡng ngắm sao
Người xưa quan sát thấy vào khoảng đầu tháng 7 âm lịch, hai ngôi sao Vega và Altair xuất hiện sáng rõ ở hai bên dải Ngân Hà. Điều này góp phần hình thành nên truyền thuyết về cuộc gặp gỡ hằng năm của Orihime và Hikoboshi.
Sự hòa quyện của những yếu tố này đã tạo nên lễ hội Tanabata mà người Nhật vẫn duy trì cho đến ngày nay.
Vì sao người Nhật viết điều ước lên giấy?
Có lẽ hình ảnh quen thuộc nhất của Tanabata là những tờ giấy nhỏ nhiều màu sắc gọi là “Tanzaku” (短冊).
Người Nhật sẽ viết điều ước của mình lên các tờ giấy này rồi treo lên cành tre.
Ban đầu, người ta thường cầu nguyện cho việc học tập, thư pháp, âm nhạc, nghệ thuật hoặc những kỹ năng chuyên môn được tiến bộ hơn. Sau đó phong tục dần mở rộng thành những điều ước về sức khỏe, gia đình, công việc và hạnh phúc cá nhân.
Ý nghĩa của 5 màu giấy Tanzaku
Nếu để ý, bạn sẽ thấy giấy điều ước trong lễ Tanabata thường có năm màu khác nhau.
Năm màu này bắt nguồn từ thuyết Ngũ Hành của phương Đông:
🟢 Xanh lá: Phát triển bản thân, đạo đức và lòng nhân ái.
🔴 Đỏ: Lòng biết ơn đối với gia đình và tổ tiên.
🟡 Vàng: Tình bạn, sự chân thành và các mối quan hệ.
⚪ Trắng: Tinh thần trách nhiệm, tuân thủ quy tắc.
🟣 Tím hoặc đen: Học tập, tri thức và sự tiến bộ.
Chính vì vậy, người Nhật thường lựa chọn màu giấy phù hợp với điều ước mà mình muốn gửi gắm.
Vì sao lại là cành tre?
Cành tre (笹 – sasa) là biểu tượng không thể thiếu của Tanabata.
Người Nhật tin rằng tre có sức sống mạnh mẽ, luôn vươn thẳng lên bầu trời và có khả năng kết nối giữa con người với thần linh.
Ngoài ra, tiếng lá tre xào xạc trong gió được cho là có thể mang những lời nguyện cầu của con người đến với các vị thần. Vì vậy các điều ước thường được treo trên cành tre thay vì những loại cây khác.
Những lễ hội Tanabata nổi tiếng nhất Nhật Bản
Hiện nay, nhiều địa phương trên khắp Nhật Bản tổ chức Tanabata với quy mô rất lớn.
Sendai Tanabata Matsuri (Miyagi)
Được xem là lễ hội Tanabata nổi tiếng nhất Nhật Bản với hàng nghìn dải trang trí khổng lồ treo dọc các con phố.
Shonan Hiratsuka Tanabata Matsuri (Kanagawa)
Nổi tiếng với những cổng trang trí đầy màu sắc và lượng khách tham quan lên tới hàng triệu người mỗi năm.
Anjo Tanabata Matsuri (Aichi)
Được mệnh danh là “Tanabata đẹp nhất vùng Tokai” với nhiều hoạt động văn hóa truyền thống đặc sắc.
Tanabata không chỉ là một lễ hội lãng mạn kể về cuộc hội ngộ của hai ngôi sao trên bầu trời.
Đối với người Nhật, đây còn là dịp để nhìn lại những mục tiêu của bản thân, gửi gắm hy vọng vào tương lai và trân trọng những người quan trọng trong cuộc sống.
Giữa nhịp sống hiện đại, hình ảnh những tờ giấy điều ước đung đưa trên cành tre vẫn nhắc nhở mọi người rằng đôi khi chỉ cần giữ một niềm tin nhỏ bé cũng đủ để tạo nên động lực bước tiếp.
Và biết đâu, trong mùa Tanabata năm nay, điều ước mà bạn viết ra cũng sẽ được những vì sao lắng nghe.
Công ty TNHH Giáo dục và Dịch thuật IFK
Chuyên cung cấp các dịch vụ sau:
Dịch vụ biên phiên dịch tiếng Nhật, Anh, Việt
Dịch vụ tư vấn du học Nhật Bản
Chương trình internship tại Nhật Bản cho trường liên kết
Email: info@translationifk.com
Hotline: 0282.247.7755/035.297.7755
Website: https://translationifk.com
Facebook: Dịch Thuật Tiếng Nhật IFK
