Thập niên 1980 tại Nhật Bản là giai đoạn bùng nổ kinh tế và chủ nghĩa tiêu dùng, nơi sự hào nhoáng lan tỏa khắp đời sống xã hội. Song song với đó, nhiều tiểu văn hóa nổi loạn đã ra đời, thách thức hình ảnh quen thuộc về một nước Nhật trầm lặng và khuôn phép. Nổi bật trong số đó là dekotora – những chiếc xe tải được trang trí cầu kỳ bằng crom, đèn neon và họa tiết rực rỡ. Không chỉ là phương tiện vận chuyển, dekotora trở thành biểu tượng của văn hóa lao động, tinh thần phô diễn cá tính và sự phản kháng trước lối sống rập khuôn. Từng phổ biến từ đô thị đến nông thôn và được lan tỏa mạnh mẽ qua loạt phim Torakku Yaro, dekotora là cả một “cuộc chơi” đòi hỏi đam mê, thời gian và chi phí khổng lồ – nơi mỗi chiếc xe là thành quả của hàng năm, thậm chí hàng thập kỷ, kiên trì sáng tạo.
Từ hào quang đến nguy cơ biến mất
Dù từng là biểu tượng rực rỡ của một thời, những chiếc xe tải phủ đèn neon ngày nay ngày càng hiếm gặp trên đường phố Nhật Bản. Sự suy tàn của dekotora bắt đầu khi bong bóng kinh tế vỡ vào thập niên 1990, kéo theo giai đoạn trì trệ kéo dài, tiền lương đình trệ và những thay đổi sâu sắc trong quan niệm xã hội. Cùng lúc, các quy định đối với xe tải cỡ lớn ngày càng nghiêm ngặt, khiến dekotora dần bị đẩy ra khỏi không gian công cộng. Giờ đây, dòng xe từng phô trương và ồn ào ấy đang đứng trước nguy cơ biến mất.
Một nét phản văn hóa độc đáo của Nhật
Sau Thế chiến II, những chiếc xe tải tham gia vận chuyển vật tư tái thiết đất nước thường được sơn các biểu tượng mang đậm bản sắc vùng miền. Khi nền kinh tế dần phục hồi và tăng trưởng, vai trò của xe tải ngày càng quan trọng, đồng thời cũng trở nên nổi bật hơn trên đường phố. Tuy nhiên, nghề tài xế khi ấy lại không được xã hội coi trọng. Chính từ sự xem nhẹ đó, nhiều tài xế bắt đầu trang trí xe công phu hơn, biến chúng thành những tác phẩm nghệ thuật di động như một cách khẳng định giá trị bản thân và thu hút sự chú ý của công chúng.
Thập niên 1980 là giai đoạn các tiểu văn hóa nổi loạn ở Nhật Bản bộc lộ mạnh mẽ trong không gian công cộng. Yakuza xuất hiện rộng rãi trong văn hóa đại chúng với hình ảnh xăm kín cơ thể, trong khi các băng đảng mô tô bosozoku gầm rú khắp đường phố, gây ra không ít xáo trộn và bạo lực. Nhưng qua nhiều thập kỷ, xã hội Nhật Bản dần trở nên “hiền” hơn: yakuza bị siết chặt, bosozoku gần như biến mất, còn hình xăm bị hạn chế ở nhiều không gian công cộng do gắn với định kiến tội phạm. Trong bối cảnh đó, không ít người lo ngại rằng dekotora – một biểu tượng nổi loạn khác của thời kỳ ấy – cũng sẽ đi đến chung một kết cục.
Không chỉ là đam mê – với nhiều người, nó là “nghiện”
Dù không mang dáng vẻ ngổ ngáo như các băng mô tô, dekotora vẫn thường bị xem là một phần của nền phản văn hóa từng rực rỡ ở Nhật Bản. Các quy định giao thông ngày càng khắt khe khiến việc đăng ký những chiếc xe phủ crom và đèn neon dày đặc trở nên khó khăn hơn, trong khi ngoại hình lòe loẹt của chúng tiếp tục vấp phải nhiều định kiến xã hội. Không ít tài xế, nay đã lớn tuổi, cho rằng cái bóng của quá khứ nổi loạn vẫn chưa hoàn toàn phai mờ.
Tuy nhiên, trong những năm gần đây, dekotora dần tìm được một vai trò mới. Sau thảm họa Fukushima năm 2011 và các trận động đất gần đây, nhiều tài xế đã dùng chính những chiếc xe này để vận chuyển hàng cứu trợ và hỗ trợ cộng đồng bị ảnh hưởng. Các sự kiện quy tụ đoàn xe không chỉ mang lại niềm vui cho người dân vùng thiên tai mà còn tạo cơ hội hiếm hoi để công chúng chứng kiến dekotora trong bối cảnh tích cực. Chính tinh thần cộng đồng, cùng niềm đam mê và sự đầu tư công phu, đã giúp dekotora tiếp tục tồn tại giữa một xã hội ngày càng ít chỗ cho những biểu tượng phô trương như chúng.
Mang lại cảm hứng cho thế hệ tiếp theo
Dekotora vẫn tiếp tục tìm được ý nghĩa trong việc truyền cảm hứng cho thế hệ tiếp theo. Không chỉ mang giá trị thẩm mỹ, những chiếc xe rực rỡ này còn tạo nên cảm giác phấn khích khi di chuyển thành đoàn và lan tỏa năng lượng tích cực đến người xem. Khi xuất hiện tại các vùng quê và các sự kiện cộng đồng, dekotora dễ dàng thu hút ánh nhìn và khơi gợi sự tò mò, đặc biệt là ở trẻ em.
Đối với nhiều người, khoảnh khắc lần đầu chứng kiến một chiếc dekotora có thể trở thành ký ức khó quên, nuôi dưỡng những giấc mơ phiêu lưu và sáng tạo. Chính những cảm xúc đó giúp dekotora không chỉ tồn tại như một dấu ấn của quá khứ, mà còn mở ra khả năng được tiếp nối và gìn giữ bởi các thế hệ sau.
CÔNG TY TNHH GIÁO DỤC VÀ DỊCH THUẬT IFK
Chuyên cung cấp các dịch vụ sau:
Dịch vụ biên phiên dịch tiếng Nhật, Anh, Việt
Dịch vụ làm CV tiếng Nhật
Dịch vụ tư vấn du học Nhật Bản
Chương trình internship tại Nhật Bản cho trường liên kết
Email: info@translationifk.com
Hotline: 0282.247.7755/035.297.7755
Website: https://translationifk.com
Facebook: Dịch Thuật Tiếng Nhật IFK
